Ni parolu pri impost-malaltigoj en maniero kiun æiu povas kompreni. Supozu ke æiutage dek viroj iras al restoracio por tagmanøi. La kalkulo, sume, estas $100. Se ili pagus øin sammaniere kiel ni pagas impostojn, okazus tiel:
Do, ili decidis fari tion. La dek viroj tag-manøis en la restoracio æiutage, kaj þajnis esti tute kontentaj pri la aranøo, øis iun tagon la posedanto kaýzis al ili problemon.
Æar vi æiuj estas tiel bonaj klientoj, li diris, mi malaltigos la prezon de via manøo dudek dolarojn.
Do, nun tagmanøo por la dek viroj kostas nur $80. La grupo ankoraý deziras pagi sammaniere kiel estas la impostpagoj.
Do, tio þangxis nenion por la unuaj kvar viroj. Ili ankoraý manøis senpage. Sed kion pri la aliaj ses, la pagantaj klientoj? Kiel ili povas dividi la 20 dolaran rabaton, tiel ke æiu ricevus justan proporcion?
La ses viroj konstatis ke la sumo, $20 dividita per ses estas $3.33. Sed se ili subtrahus tion de æies pago, tiam la kvina kaj sesa viroj ricevus pagon por manøi. Do, la posedanto de la restoracio proponis, ke estus juste se oni reduktus æies pagon per proksimume la sama kvanto, kaj li ekkalkulis la sumojn kiujn æiu el ili devos pagi.
Æiu el la ses pagis malpli ol antaýe. La unuaj kvar daýre manøas senpage. Sed poste, ekster la restoracio, la viroj komencis kompari siajn þparojn. Mi ricevis nur unu dolaron el la dudek dolaroj, deklaris la sesa viro. Li indikis al la deka. Sed li ricevis $10.
Jes, øuste, ekkriis la kvina viro. Ankaý mi þparis nur unu dolaron. Estas nejuste ke li ricevis dekoble pli ol mi.
Estas vere! ekkriis la sepa viro. Kial li ricevu dek-dolaran rabaton, kiam mi ricevis nur $2?
La riæuloj æiam ricevas pli da bonþanco!
Atendu momenton, kriis la unuaj kvar viroj unuvoæe. Ni ne ricevis ion ajn. La sistemo ekspluatas la malriæulojn! La naý viroj æirkaýis la dekan kaj batadis lin.
Sekvanokte la deka viro ne aperis por manøi, kaj do la naý eksidis kaj manøis sen li. Sed kiam la tempo alvenis por pagi la fakturon, ili eksciis ion gravan. Ili æiuj kune ne havis sufiæan monon por pagi eæ duonon de la kalkulo.
Kaj tio, geknaboj kaj profesoroj, estas kiel nia imposta sistemo funkcias. La homoj kiuj pagas la plej altajn impostojn ricevas la plej grandan gajnon de impost-malaltigo. Tro-impostu ilin, ataku ilin pro tio ke ili estas riæaj, kaj ili eble ne plu aperos æe la tablo. Estas multe da bonaj restoracioj en Eýropo kaj en la kariba regiono!